Gwaith teg

Cronfa Cefnogi Cwmnïau Lleol: Bwydlen Cenedlaethau’r Dyfodol

Cefndir

O dan arweiniad Cyngor Sir Gâr, deilliodd prosiect Bwydlen Cenedlaethau’r Dyfodol o awydd i fynd i’r afael â goblygiadau economaidd ac amgylcheddol dibynnu ar fwyd wedi’i fewnforio mewn ysgolion yng Nghymru. Gyda chymorth Cronfa Cefnogi Cwmnïau Lleol Llywodraeth Cymru, aeth y tîm ati i greu fframwaith bwydlenni ffynhonnell agored y gellir ei atgynhyrchu y gallai awdurdodau lleol ei fabwysiadu y tu hwnt i Sir Gâr, ar draws Cymru. Byddai’r fwydlen hon yn cyd-fynd â fframwaith cynaliadwyedd a ddatblygwyd gan y tîm, gan ymgorffori cynnyrch tymhorol o Gymru a chynnyrch sy’n cael ei dyfu ar eu ffermydd eu hunain.

“Ein nod gwreiddiol oedd lleihau effaith economaidd bwydydd sy’n cael eu mewnforio a dod â’r gwerth hwnnw i economi Cymru.” – Alex Cook, Rheolwr Prosiect Datblygu Systemau Bwyd, Cyngor Sir Gâr

Ffordd o weithio

Cymerodd y prosiect ddull cydweithredol ac aml-haenog. I ail-gynllunio’r fwydlen, cafodd cogyddion eu comisiynu i weithio’n uniongyrchol gydag ysgolion, gan ymgysylltu â rhieni, staff arlwyo, ac athrawon mewn proses gynllunio ar y cyd. Drwy ddefnyddio fframwaith cynaliadwyedd, sicrhawyd bod y bwydlenni’n cyd-fynd â chynnyrch tymhorol Cymru a chynnyrch ffermydd lleol. Gosodwyd systemau monitro gwastraff ar waith gyda chaledwedd i gasglu data sylfaenol o’r hyn a oedd yn cael ei wastraffu, er mwyn gallu cymharu yn y dyfodol ar ôl i’r fwydlen newydd gael ei chyflwyno. Addaswyd y fferm ei hun hefyd er mwyn i’r cynllun cnydau gyd-fynd â chalendr yr ysgol, dull newydd a sicrhaodd fod argaeledd cynnyrch yn cyd-fynd ag anghenion addysgol. Chwaraeodd cyfathrebu rôl allweddol, gydag asedau digidol a ffisegol yn cael eu creu i godi ymwybyddiaeth ac i ddod â rhanddeiliaid at ei gilydd o bob rhan o’r sectorau bwyd a ffermio.

Canlyniadau Cynnar ac Effaith

Er bod y broses weithredu wedi’i gohirio, mae dadansoddiad cynnar yn awgrymu y bydd y prosiect yn cael effaith sylweddol. Rhagwelir y bydd y prosiect yn gweld gostyngiad o 80% yn ôl-troed carbon prydau ysgol, yn bennaf oherwydd y bydd bwydydd sy’n cael eu mewnforio yn cael eu disodli gan ddewisiadau eraill o ffynonellau lleol a lleihau cynnwys cig 30%. Disgwylir i’r newid hwn ailgyfeirio gwariant cyhoeddus yn uniongyrchol i gynhyrchwyr lleol Cymru.

Y tu hwnt i’r canlyniadau meintiol, mae timau arlwyo wedi dod yn fwy cysylltiedig ag egwyddorion bwyd cynaliadwy ac wedi dechrau deall eu rôl wrth gyflawni amcanion strategol fel Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Mae’r newid diwylliannol hwn wedi bod yn un o’r arwyddion mwyaf calonogol o ran cynnydd.

“Mae’r effaith feddalach yn ymwneud ag ymgysylltu â thimau arlwyo… eu helpu i ddeall pwysigrwydd bwyd cynaliadwy.” – Alex Cook, Rheolwr Prosiect Datblygu Systemau Bwyd, Cyngor Sir Gâr

Gwerthuso

Erbyn hyn, mae’r prosiect ar ddechrau’r cyfnod prawf o gysyniad, gyda’r fwydlen newydd yn cael ei lansio mewn tair ysgol o fis Medi 2025. Bydd yr elfen werthuso’n canolbwyntio ar yr effaith garbon ac economaidd, lleihau gwastraff bwyd, a faint o brydau bwyd sy’n cael eu bwyta, drwy ddefnyddio data o systemau fel ParentPay. Mae’r tîm hefyd yn bwriadu cyhoeddi’r fwydlen a’r cynllun cnydau i gefnogi’r broses o gyfnewid gwybodaeth ac ysbrydoli awdurdodau lleol eraill i brynu wrth eu tyfwyr lleol. Un o’r arwyddion mwyaf addawol yw bod y timau arlwyo yn parhau gyda’r prosiect y tu hwnt i’r cyfnod cyllido cychwynnol.

“Un o’r effeithiau mawr yw bod y tîm arlwyo am fwrw ati a pharhau â’r fenter ar ôl y cyfnod cyllido,” – Alex Cook, Rheolwr Prosiect Datblygu Systemau Bwyd, Cyngor Sir Gâr

Heriau a Gwersi

Un o’r heriau mwyaf arwyddocaol oedd y bwlch gweithredu rhwng delfrydau cynaliadwyedd a’r ddarpariaeth ymarferol. Roedd gan dimau arlwyo ac athrawon ganfyddiadau gwrthgyferbyniol yn aml iawn o ran faint o brydau bwyd oedd yn cael eu bwyta a faint o fwyd oedd yn cael ei wastraffu, a chafwyd diffyg data dibynadwy i gefnogi’r naill farn neu’r llall. Roedd cyfathrebu rhwng rhanddeiliaid hefyd yn rhwystr mawr, gan olygu bod angen cymorth allanol i wella’r broses o ymgysylltu â rhieni a staff.

Roedd materion gweithredol, fel plant yn dewis bwyta rhannau o’u prydau bwyd neu’n dewis pa ddiwrnodau i gymryd rhan, hefyd yn effeithio ar gydbwysedd maeth a gwastraff. Mae’r tîm bellach yn archwilio modelau arlwyo newydd, gan gynnwys gwasanaeth prydau bwyd cyson a chofrestriadau wythnosol, i fynd i’r afael â’r problemau hyn.

Effaith ar Economi Sylfaenol Cymru

Mae prosiect Bwydlen Cenedlaethau’r Dyfodol yn cefnogi’r economi sylfaenol yn uniongyrchol drwy gryfhau cadwyni cyflenwi lleol, cadw swyddi, a chynyddu gwytnwch systemau bwyd Cymru. Drwy sicrhau bod cynhyrchu cnydau ac anghenion ysgolion yn cyd-fynd â’i gilydd, ac annog modelau cydweithredol ymhlith tyfwyr, mae’r prosiect yn creu seilwaith bwyd mwy cynaliadwy a lleol. Mae’r tîm hefyd yn gweithio i ailsefydlu platfform bwyd ar-lein ar gyfer cynhyrchwyr lleol, gyda’r nod o greu menter gymdeithasol, sydd mewn perchnogaeth gydweithredol, sy’n cefnogi dosbarthu a mynediad.

Edrych Ymlaen

Gan adeiladu ar yr holl wybodaeth a gafwyd a’r data a gasglwyd o’r prosiect, mae’r camau nesaf yn dechrau gyda chyflwyno Bwydlen Cenedlaethau’r Dyfodol yn llawn o fis Medi 2025. Yna mae’r prosiect yn anelu at barhau i ehangu’n raddol i ysgolion cynradd eraill dros gyfnod o dair blynedd. Ar ôl hynny, bydd datblygu bwydlen ar gyfer ysgolion uwchradd a chyhoeddi Bwydlen Cenedlaethau’r Dyfodol, ynghyd â chynllun cnydau, yn cael eu dosbarthu ar gyfer defnydd ehangach. Y nod yw rhannu gwybodaeth ac adnoddau’n eang ledled Cymru i wahanol awdurdodau lleol er mwyn annog cydweithio parhaus rhwng adrannau caffael awdurdodau lleol a thyfwyr lleol o Gymru.

Casgliadau

Mae prosiect Bwydlen Cenedlaethau’r Dyfodol yn enghraifft bwerus o sut gall cynaliadwyedd, addysg, a datblygu economaidd lleol, gael eu hintegreiddio i ddarpariaeth bwyd y sector cyhoeddus. Gyda chanlyniadau cynnar cryf a map trywydd clir ar gyfer ehangu, mae’n cynnig model y gellir ei efelychu mewn rhanbarthau eraill yng Nghymru a thu hwnt. Daw llwyddiant y prosiect nid yn unig o’r ffordd arloesol o weithio, ond hefyd yn ei allu i feithrin cydweithio, newid normau diwylliannol, a darparu buddion gweladwy i’r economi sylfaenol.

Cronfa Cefnogi Cwmnïau Lleol: Bwydlen Cenedlaethau’r Dyfodol Read More »

Larder Cymru: Bwyd Cymreig ar gyfer Ysgolion

“Yn wreiddiol, nod rhaglen Larder Cymru – Bwyd Cymreig ar gyfer Ysgolion – oedd cynyddu faint o gynnyrch Cymreig oedd yn cael ei brynu gan y sector cyhoeddus yng Nghymru.” – David Wylie, Menter Môn

Cefndir a gweledigaeth

Cafodd y prosiect ei gynllunio’n wreiddiol i gefnogi pum awdurdod lleol: Caerdydd, Caerffili, Wrecsam, Sir y Fflint, Gwynedd ac Ynys Môn, i ymgorffori mwy o gynnyrch Cymreig i fwydlenni ysgolion. Dros amser, cafodd ei ehangu i gynnwys tri awdurdod arall: Powys, Sir Ddinbych a Chonwy. Roedd y weledigaeth yn glir: i greu system fwyd a oedd yn fwy gwydn, cynaliadwy, ac wedi’i gwreiddio’n lleol i ysgolion.

Wedi’i ariannu gan Gronfa Cefnogi Cwmnïau Lleol Llywodraeth Cymru, mae Larder Cymru yn amlygu sut mae newid systematig mewn sectorau sylfaen fel bwyd yn helpu i hybu Economi Sylfaenol Cymru. Mae gwneud arferion caffael ar lefel leol yn hyrwyddo datblygiad economaidd i fusnesau Cymru, yn gwella cynaliadwyedd amgylcheddol drwy leihau allyriadau’r gadwyn gyflenwi, ac yn ymgorffori hunaniaeth ddiwylliannol drwy ddathlu bwyd Cymreig.

“Drwy greu’r dull economi gylchol lle rydych chi’n rhoi arian cyhoeddus yn ôl i’r economi yng Nghymru, rydych chi’n helpu i ehangu busnesau bwyd lleol, sydd yn ei dro, yn creu swyddi da a theg i bobl yn y gymuned leol.” – David Wylie, Menter Môn

Twf a chynnydd

Roedd ffordd y prosiect o weithio wedi’i theilwra ac yn gydweithredol. Derbyniodd bob awdurdod lleol gymorth pwrpasol, gan gynnwys:

  • · Adolygiadau o fframweithiau caffaelReviews of procurement frameworks,
  • · Dadansoddi bwydlenniMenu analysis
  • · Cynnal prosesau ymgysylltu â chyflenwyr Hosting supplier engagement

Un o’r strategaethau amlycaf oedd hwyluso sesiynau caffael yng Ngogledd Cymru, lle archwiliodd awdurdodau lleol gyfleoedd prynu ar y cyd i gyflawni arbedion maint. Arweiniodd hyn at ganlyniadau pendant, fel Wrecsam yn symud o gyflenwr yn Lloegr i gwmni o Harlech yng Nghymru ar gyfer bwydydd wedi’u rhewi.

Roedd ymgysylltu wyneb yn wyneb yn rhan annatod o lwyddiant y prosiect. Tynnodd Larder Cymru sylw at bwysigrwydd cysylltu’r gadwyn gyflenwi gyfan drwy gyfarfodydd wyneb yn wyneb gyda thimau caffael, cogyddion a chyflenwyr, gan feithrin dealltwriaeth ac ymddiriedaeth ar y ddwy ochr.

Heriau a gwersi a ddysgwyd

Er gwaethaf ei lwyddiannau, roedd y prosiect yn wynebu sawl her. Roedd cyfyngiadau amser ac oedi ym mhrosesau awdurdodau lleol, fel cyflwyno arolygon ac ail-gynllunio bwydlenni, yn aml yn arafu cynnydd. Er enghraifft, wynebodd arolwg i rieni yng Nghaerdydd drafferthion technegol ac fe’i gohiriwyd am bron i flwyddyn, gan effeithio ar amseriad adroddiad terfynol y prosiect.

Her arall oedd gweithio gyda rhanddeiliaid a chyflenwyr allanol, a oedd yn rhwystro’r gallu i adolygu bwydlenni mewn rhai achosion. Fodd bynnag, addasodd y tîm drwy gefnogi ysgolion drwy grantiau ar gyfer offer coginio ac offer garddio, gan ddangos hyblygrwydd y prosiect.

Effaith ac edrych ymlaen

Mae’r prosiect wedi cael effaith fawr ar arferion caffael ac ymgysylltu â’r gymuned yn ogystal ag ar faint o fwyd o Gymru sy’n cael ei gyflenwi. Er enghraifft, roedd Cyngor Caerffili wedi dyblu ei wariant ar gynnyrch o Gymru ar ôl ymgysylltu â Larder Cymru i ganfod cyflenwyr ychwanegol o Gymru. Ar ben hynny, mae ail-ddylunio bwydlen yr ysgol gynradd i dynnu sylw at gyflenwyr lleol, a darparu lluniau wedi cynyddu nifer y disgyblion sy’n manteisio ar hyn ymhellach ac felly’r gwariant gyda chyflenwyr. Mae’r fwydlen newydd ar gyfer ysgolion cynradd yn cynnwys eiconau o’r ddraig goch a lluniau bwyd proffesiynol i ddangos sut olwg sydd ar y prydau bwyd. Ysbrydolodd y model hwn fentrau tebyg yn Wrecsam, lle ychwanegwyd y ddraig goch wrth ymyl y bwyd, a chafodd map o gyflenwyr ei gynnwys ar fwydlenni i ddangos tarddiad y bwyd yn glir.

Fe wnaeth y fenter hefyd ennyn diddordeb ehangach ar draws nifer o awdurdodau lleol, gyda chyflenwyr fel Castle Howell a Harlech yn weledol mewn digwyddiadau cenedlaethol fel LACA. Fe wnaeth dylanwad y prosiect ymestyn y tu hwnt i ysgolion, gyda busnesau annibynnol o Gymru yn rhoi cynnig ar archwilio cyfleoedd caffael newydd.

Wrth edrych ymlaen, mae’r tîm yn bwriadu treialu syniadau arloesol fel bariau salad a ysbrydolwyd gan ysgolion yn Sweden ac ehangu’r gefnogaeth i’r gadwyn gyflenwi ffrwythau a llysiau. Bydd aelod newydd o staff â chefndir mewn marchnata yn helpu i ddatblygu bwydlenni’n fewnol, gan gynyddu effeithlonrwydd a chynaliadwyedd.

Casgliadau

Mae Larder Cymru wedi profi i fod yn brosiect trawsnewidiol, nid yn unig wrth gynyddu presenoldeb cynnyrch Cymreig mewn ysgolion ond hefyd drwy feithrin cydweithio, arloesedd a balchder cymunedol. Mae’r model y gellir ei addasu, sydd wedi’i wreiddio mewn ymgysylltiad lleol a phartneriaethau strategol, yn cynnig glasbrint ar gyfer mentrau systemau bwyd yn y dyfodol yng Nghymru a thu hwnt.

Gyda chefnogaeth barhaus a chyllid hirdymor, mae gan y prosiect y potensial i ehangu ymhellach, gan ymgorffori diwylliant bwyd Cymreig i fywydau bob dydd plant ysgol, ac i gryfhau’r economi sylfaenol ar draws y wlad.

Larder Cymru: Bwyd Cymreig ar gyfer Ysgolion Read More »

Polisïau Cyflog Byw Cynnal Cymru ar gyfer Etholiad y Senedd yn 2026

Bu’r Cyflog Byw yn un o’r ymgyrchoedd dinesig mwyaf llwyddiannus a welwyd yn y DU.

Mewn llai na 15 mlynedd, mae dros 16,000 o gyflogwyr ledled y DU wedi cael eu hachredu’n Gyflogwyr Cyflog Byw – gyda thua 12% o’r gweithlu bellach yn gweithio i un ohonynt. Mae cannoedd o filoedd o bobl wedi derbyn codiad cyflog yn uniongyrchol ar adeg yr achrediad.

Yng Nghymru, mae gennym bellach dros 600 o Gyflogwyr Cyflog Byw, sy’n cwmpasu bron i 12% o’r gweithlu.

Mae’r twf hwn wedi parhau er gwaethaf yr heriau costau byw mewn blynyddoedd diweddar, gyda’r Cyflog Byw gwirioneddol wedi codi 41% ers 2020.

Dechreuodd Cynnal Cymru weithio gyda’r Living Wage Foundation yn 2016, fel partner achredu i Gymru. Rydym yn gweithio ar fodel ‘masnachfreinio’, sydd yn ei hanfod yn golygu cynnal Cyflog Byw Cymru yn fewnol. Rydym yn elusen cynaliadwyedd, sy’n gweithio er budd cenedlaethau’r dyfodol. Wythfed Nod Datblygu Cynaliadwy y Cenhedloedd Unedig yw Gwaith Teilwng a Thwf Economaidd, gyda Chyflog Byw yn elfen graidd o hyn, a nodau datblygu cynaliadwy eraill. Mae gweithio ar y Cyflog Byw felly’n cydweddu’n berffaith â’n hamcanion elusennol.

Yn y naw mlynedd y buom yn gweithio ar y Cyflog Byw, mae ein gwaith gyda’r Living Wage Foundation wedi arwain at 21,000 o bobl yn cael codiad cyflog yn uniongyrchol ar adeg achredu eu cyflogwr. Fodd bynnag, rydym yn gwybod bod yr effaith wirioneddol yn fwy na hyn hyd yn oed. Mae academyddion yn Ysgol Fusnes Caerdydd wedi nodi ‘Cyflog Byw cysgod’, gyda chyflog miloedd o weithwyr wedi’i gysylltu â’r Cyflog Byw heb achrediad. Mae hyn oherwydd cryfder y brand Cyflog Byw, a gwaith sefydliadau eraill fel yr undebau llafur yn galw am y Cyflog Byw fel isafswm mewn cytundebau bargeinio ar y cyd.

Rydym wedi gwneud cynnydd mawr ar y Cyflog Byw yng Nghymru. Mae ein rhwydwaith cyflogwyr yn tyfu, mae ein rhwydwaith o grwpiau llywio sy’n trefnu ar y Cyflog Byw ledled Cymru yn tyfu, ac mae nifer gynyddol o sefydliadau’n ymuno â’r ymgyrch.

Roeddem wrth ein boddau’n gynharach eleni i weld Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn gofyn i bob corff cyhoeddus yng Nghymru lunio cynllun i achredu fel Cyflogwr Cyflog Byw erbyn 2027.

Fodd bynnag, mae mwy i’w wneud o hyd.

Canfu adroddiad Llesiant Cymru blynyddol Llywodraeth Cymru eleni mai dim ond 67% o bobl yng Nghymru sy’n ennill mwy na’r Cyflog Byw. Mae hyn wedi cynyddu o 64% yn y flwyddyn flaenorol, ond byddwn ond yn sicrhau ein bod yn genedl sy’n darparu Cyflog Byw i bawb os ydym yn dyblu ein hymdrechion polisi cyhoeddus i gefnogi’r Cyflog Byw.

Credwn fod y cynigion a ganlyn yn rhai credadwy, sy’n seiliedig ar dystiolaeth, y dylai pob plaid eu cynnwys yn eu maniffestos ar gyfer etholiadau’r Senedd yn 2026, a byddent yn cynrychioli cam cryf ymlaen tuag at fynd i’r afael â’r argyfwng costau byw a thlodi mewn gwaith yng Nghymru.  

Polisïau Cyflog Byw Cynnal Cymru ar gyfer Etholiad y Senedd yn 2026

1. Cyflog Byw yn Gyntaf: dylai sefydliadau a ariennir yn gyhoeddus dalu Cyflog Byw

Dylai Llywodraeth Cymru ei gwneud yn ofynnol bod unrhyw sefydliad sector cyhoeddus sy’n derbyn grant yn arddangos ei fod yn talu o leiaf y Cyflog Byw gwirioneddol cyn y gall gael mynediad at y grant. Mae’r polisi hwn yn bodoli yn yr Alban, lle y mae eu polisi ‘Fair Work First’ yn ei gwneud yn ofynnol bod nifer o amodau Gwaith Teg yn cael eu bodloni cyn y gellir rhoi grant sector cyhoeddus, gan gynnwys tystiolaeth bod y Cyflog Byw gwirioneddol yn cael ei dalu.

Rydym yn cefnogi cyflwyno fersiwn o hyn yng Nghymru, gyda thair elfen na ellir eu negodi: bod Cyflog Byw gwirioneddol yn cael ei dalu, bod mynediad at undebau llafur yn cael ei ddarparu, a bod contractau gydag oriau gwaith gwarantedig yn cael eu darparu (gyda’r achrediad Oriau Byw yn darparu sail bosibl ar gyfer hyn).

Ni ddylai Llywodraeth Cymru fod yn darparu cymorth ariannol i sefydliadau nad ydynt yn talu Cyflog Byw – dylai etholiad y Senedd yn 2026 ddynodi diwedd yr arfer hwn. Rydym yn galw ar bob plaid i fabwysiadu’r polisi hwn yn benodol yn eu maniffestos.  

2. Cryfhau a gwarchod y Cyflog Byw ar gyfer Gweithwyr Gofal Cymdeithasol

Mae’r polisi o Gyflog Byw gwirioneddol ar gyfer gweithwyr gofal cymdeithasol wedi gwneud gwahaniaeth mawr ym mywydau nifer o weithwyr gofal cymdeithasol. Fodd bynnag, ceir tystiolaeth glir bod craciau wedi dechrau ymddangos yn y polisi.

O dan y system bresennol, mae Llywodraeth Cymru’n trosglwyddo’r cyllid ar gyfer y Cyflog Byw gwirioneddol i awdurdodau lleol, y mae disgwyl iddynt wedyn ei drosglwyddo i ddarparwyr gofal, y mae disgwyl iddynt hwy wedyn ei drosglwyddo’n derfynol i’r gweithwyr gofal cymdeithasol eu hunain.

Rydym wedi gweld endidau gwahanol yn y gadwyn hon sy’n honni nad yw’r system yn gweithio fel y dylai. Mae ymchwil Llywodraeth Cymru ei hunan yn dangos mai dim ond 84% o weithwyr gofal sy’n derbyn Cyflog Byw. Er bod hyn yn llawer uwch na’r 44% a amcangyfrifwyd oedd yn derbyn Cyflog Byw cyn etholiad diwethaf y Senedd, mae gwaith i’w wneud o hyd i sicrhau bod pob gweithiwr gofal yn derbyn Cyflog Byw gwirioneddol fel isafswm. Mae gwaith gofal yn waith medrus, trwm ac mae pobl yn y sector yn haeddu cael Cyflog Byw fel yr isafswm cyflog

Rydym yn galw ar bob plaid i ymrwymo i warantu y bydd Llywodraeth Cymru a arweinir gan eu plaid yn sicrhau bod pob gweithiwr gofal cymdeithasol yn derbyn y Cyflog Byw gwirioneddol, gan ddefnyddio’r dull Cytundeb Cyflog Teg i sicrhau mai’r Cyflog Byw gwirioneddol yw isafswm y gyfradd gyflog ar gyfer gofal cymdeithasol yng Nghymru. Dylid cefnogi hyn gyda chyllid digonol gan lywodraeth nesaf Cymru i wireddu’r polisi hwn, gyda’r cyllid wedi’i glustnodi os oes angen.  

3. Dylai pob corff cyhoeddus yng Nghymru fod yn Gyflogwyr Cyflog Byw achrededig

Mae talu’r Cyflog Byw gwirioneddol yn uniongyrchol i’r holl staff cyflogedig yn ddechrau da, ond mae mwy i gyflogwyr ei wneud. Mae’n bosibl bod rhai cyflogwyr yn talu Cyflog Byw gwirioneddol yn uniongyrchol i’w staff cyflogedig, ond maent hefyd yn rhoi contractau allanol ar gyfer gwasanaethau glanhau a diogelwch, er enghraifft ar gyfer eu hadeiladau, i gwmnïau nad ydynt yn talu’r Cyflog Byw gwirioneddol. Mae hyn yn golygu bod man gwan lle y gall cyflogwyr osgoi talu’r Cyflog Byw i rai o’u staff sydd ar y cyflogau isaf. 

Er mwyn derbyn achrediad Cyflogwr Cyflog Byw, mae’n rhaid talu’r Cyflog Byw i’r holl aelodau hyn o staff, gan roi hyder bod pawb a ddylai dderbyn Cyflog Byw yn ei dderbyn.

Mae Mark Drakeford ac Eluned Morgan ill dau wedi ysgrifennu yn eu capasiti fel Prif Weinidog at yr holl gyrff cyhoeddus yng Nghymru yn gofyn iddynt ddod yn Gyflogwyr Cyflog Byw achrededig, ac mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol wedi argymell bod pob corff cyhoeddus yn dod yn Gyflogwr Cyflog Byw achrededig erbyn 2027. 

Fodd bynnag, dim ond lleiafrif bach o gyrff cyhoeddus sydd wedi gwneud hyn. Rydym yn gofyn i bob plaid wleidyddol ddatgan yn eu maniffestos y bydd pob corff cyhoeddus (fel y’i diffinnir gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol) yn cael ei fandadu i ddod yn Gyflogwr Cyflog Byw achrededig. Gellir gwneud hyn drwy ddulliau fel llythyrau cylch gwaith, neu gyfarwyddiadau gan yr Ysgrifennydd Cabinet perthnasol.   

Polisïau Cyflog Byw Cynnal Cymru ar gyfer Etholiad y Senedd yn 2026 Read More »

Cymorth ar gael i Gyflogwyr yr Economi Sylfaenol

Y Rhaglen Sgiliau Hyblyg

Mae’r Rhaglen Sgiliau Hyblyg yn fenter sy’n cael ei hariannu gan Lywodraeth Cymru sy’n helpu busnesau ledled Cymru i ddatblygu gweithlu mwy cadarn a mwy medrus. Gall cyflogwyr wneud cais am gyllid i dalu hyd at 50% o’r costau hyfforddi achrededig, gydag uchafswm gwerth o £50,000 fesul cais. P’un a ydych chi’n awyddus i lenwi bylchau mewn sgiliau, cadw staff, neu ddenu talent newydd, gall y Rhaglen Sgiliau Hyblyg eich helpu i fuddsoddi yn nyfodol eich tîm. Mae’r cyllid hwn ar gael i gyflogwyr sy’n gweithredu mewn unrhyw ddiwydiant ledled Cymru. I fod yn gymwys, rhaid i’ch busnes fod wedi’i leoli yng Nghymru, rhaid iddo fod yn ariannol iach ac yn ymrwymo i ryddhau staff i gwblhau’r hyfforddiant erbyn diwedd mis Mawrth 2026.

Sectorau blaenoriaethol y mae’n eu cwmpasu yw sero net, twristiaeth a lletygarwch, sgiliau digidol ac allforio.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma.

Cymorth Arloesi Hyblyg SMART

Mae Llywodraeth Cymru yn datblygu gwlad gadarnach, decach a gwyrddach, gydag economi sy’n seiliedig ar waith teg, cynaliadwyedd a sectorau’r dyfodol.

Rydym ni’n helpu busnesau, y trydydd sector, cyrff y sector cyhoeddus a sefydliadau ymchwil i arloesi a chreu cynnyrch a gwasanaethau newydd. Gall hyn helpu i fasnacheiddio fwy, gwella sgiliau a sicrhau bod Cymru’n parhau i fod yn gystadleuol ac yn ymdrechu tuag at fod yn ddi-garbon yn y dyfodol.

Mae Cymorth Arloesi Hyblyg SMART yn agored i unrhyw sefydliad sy’n dymuno cymryd rhan mewn Ymchwil, Datblygu ac Arloesi, gan gynnwys y trydydd sector, awdurdodau lleol a byrddau iechyd.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma.

Cymorth ar gael i Gyflogwyr yr Economi Sylfaenol Read More »

a group of children preparing and eating food

Grymuso Plant a Theuluoedd drwy’r Cookalong Clwb

Cefndir

Mewn partneriaeth â Maint Cymru, mae’r fenter hefyd yn mynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd drwy weithio gyda myfyrwyr i ddylunio bwydlenni lleol nad ydynt yn gysylltiedig â datgoedwigo, ar gyfer ysgolion Sir Fynwy. Drwy gyfuniad o wersi ar-lein ac wyneb yn wyneb, mae’r prosiect yn helpu plant i ddatblygu sgiliau gydol oes o ran bwyd, coginio a chynaliadwyedd.

Nodau’r Prosiect

Nod y Cookalong Clwb yw:

  • Dysgu sgiliau coginio a chyllidebu hanfodol i blant.
  • Cynyddu gwybodaeth am fwydydd iach o ffynonellau lleol.
  • Grymuso plant i wneud dewisiadau bwyd gwybodus a lleihau gwastraff bwyd.
  • Codi ymwybyddiaeth o newid yn yr hinsawdd a phwysigrwydd ffynonellau cynaliadwy.

“Os bydd plant yn gadael yr ysgol gynradd yn gwybod sut i goginio, cyllidebu a gwneud dewisiadau bwyd iachach, byddan nhw’n barod am oes. Byddan nhw’n gwybod sut mae bwydo eu teuluoedd, a bydd ganddyn nhw’r hyder i wneud penderfyniadau gwell am fwyd, boed hynny’n goginio neu’n siopa.” – Angharad Underwood, y Cookalong Clwb

Mae’r prosiect hefyd yn gweithio gyda thimau anabl, gan eu dysgu sut i siopa a choginio’n annibynnol, a hybu ymreolaeth a hunanddibyniaeth.

Yr Effaith a’r Canlyniadau

Mae’r Cookalong Clwb eisoes wedi cymryd camau breision tuag at feithrin newidiadau cadarnhaol a pharhaol ym mywydau plant. Drwy sesiynau ar-lein ac wyneb yn wyneb, mae’r rhaglen wedi meithrin:

  • Hyder yn y Gegin: Mae’r plant wedi dysgu sut i dorri, coginio a rheoli’r gegin gyda chyllyll miniog a sosbenni poeth, gan roi sgiliau ymarferol iddynt a fydd yn para am oes.
  • Lleihau Gwastraff: Mae plant bellach yn ymwybodol o wastraff bwyd, gyda chynghorion am sut i adfywio coesynnau letys neu frocoli drwy eu rhoi mewn dŵr am ddeng munud.
  • Ymgysylltu fel Teulu: Mae’r plant yn rhannu eu sgiliau newydd gydag aelodau o’u teulu, gan newid deinameg y teulu’n gynnil a sbarduno trafodaethau am goginio iachach a lleihau gwastraff bwyd.
  • Eiriol dros Gynaliadwyedd: Mae’r cydweithio â Maint Cymru wedi ysbrydoli plant i eiriol dros brydau ysgol cynaliadwy nad ydynt yn gysylltiedig â datgoedwigo, ac mae Cyngor Sir Fynwy yn ymrwymo i fod y sir gyntaf yn y byd i beidio â darparu bwyd sy’n gysylltiedig â datgoedwigo.

Ar ben hynny, mae’r prosiect wedi ysbrydoli rhai plant i ddilyn cymwysterau galwedigaethol, gan agor drysau i yrfaoedd nad oeddent wedi’u hystyried o’r blaen.

Sylweddoliadau a Mewnwelediadau

Er bod y prosiect wedi canolbwyntio ar dlodi bwyd i ddechrau, gwelwyd nad yw statws economaidd-gymdeithasol o reidrwydd yn cyd-fynd â sgiliau coginio. Fel y dywed un cyfranogwr:

“Po fwyaf cyfoethog ydych chi, y mwyaf tebygol ydych chi o brynu prydau parod. Mae’r rhai llai cyfoethog yn dibynnu ar fanciau bwyd a bwydydd sydd wedi’u prosesu’n helaeth. Beth sylweddolon ni oedd bod plant o bob cefndir heb sgiliau coginio.”– Angharad Underwood, y Cookalong Clwb

Sylweddoliad allweddol arall yw bod ofn mawr am goginio a pharatoi bwyd, yn aml oherwydd diffyg cysylltiad neu hyder gyda hynny. Mae’r prosiect yn gweithio i chwalu’r rhwystrau hyn, yn enwedig o ran rheoli amgylchedd y gegin a deall gwerth gwirioneddol bwyd.

Yr Heriau a Wynebwyd

Y brif her fu cael cyllid cyson i sicrhau cynaliadwyedd ar gyfer y tymor hir. Heb adnoddau dibynadwy, mae ehangu’r prosiect i fwy o ysgolion a chyrraedd mwy o gynulleidfa yn parhau i fod yn rhwystr mawr. Fel y pwysleisiodd:
“Allwch chi ddim codi tâl am hyn. Does dim cyllidebau gan ysgolion, ac mae angen yr arian arnom i barhau i gyflwyno’r gwersi hyn.”

Cynlluniau a Gweledigaeth ar gyfer y Dyfodol

Wrth edrych tua’r dyfodol, mae’r prosiect yn bwriadu:

  • Ehangu: Cyrraedd mwy o ysgolion ledled Sir Fynwy a Chymru, gan ddarparu gwersi coginio i gynulleidfa ehangach.
  • Hyfforddi Athrawon: Rhoi’r offer a’r hyder i athrawon allu cyflwyno gwersi coginio o fewn y cwricwlwm.
  • Ceginau Cymunedol: Edrych ar greu ceginau cymunedol lle gall teuluoedd ymgynnull, coginio gyda’i gilydd, a rhannu prydau bwyd.
  • Ffocws ar Gynaliadwyedd: Parhau i eiriol dros fwydlenni ysgol sy’n gynaliadwy ac nad ydynt yn gysylltiedig â datgoedwigo, a chael gafael ar gynnyrch sydd wedi’i dyfu’n lleol ac yn foesegol.

Grymuso Plant a Theuluoedd drwy’r Cookalong Clwb Read More »

Economi Deg archive

Economi Deg

Cynnal Cymru yw prif elusen datblygu cynaliadwy Cymru, a’n nod yw galluogi gweithredu tuag at gymdeithas deg a chyfiawn, economi carbon isel ac amgylchedd naturiol ffyniannus.

Mae ein hamcanion elusennol yn cynnwys lliniaru tlodi a gwella amodau bywyd y rhai sydd o dan anfantais gymdeithasol ac economaidd, a hyrwyddo dulliau cynaliadwy o sicrhau twf economaidd ac adfywio.

Mae ein tîm Economi Deg yn gweithio ar brosiectau sy’n cyfrannu at y nodau hyn.

Creu economi sy’n gweithio i bawb

Rydym yn gwneud gwaith i greu cymdeithas ac economi sy’n decach ac yn fwy cyfiawn i Gymru: gan anelu at leihau tlodi a hyrwyddo adfywio economaidd cynaliadwy.

Mae ein blaenoriaethau presennol yn cynnwys lledaenu Gwaith Teg a Chyflog Byw ledled Cymru (sy’n gysylltiedig ag 8fed Nod Datblygu Cynaliadwy’r Cenhedloedd Unedig) a chefnogi Economi Sylfaenol Cymru.

DSCF3006

Cyflog Byw Cymru

Ni yw Partner Achredu’r Sefydliad Cyflog Byw yng Nghymru. 
Mae hynny’n golygu ein bod yn cynnal Cyflog Byw Cymru yn fewnol yn Cynnal Cymru. 

Mae ein staff Cyflog Byw yn dadlau o blaid y Cyflog Byw gwirioneddol ledled Cymru, gan gefnogi cyflogwyr i ennill achrediad Cyflog Byw, Oriau Byw, neu Bensiynau Byw gyda gwasanaeth ‘dal llaw’. 
Mae ein hachrediadau wedi arwain yn uniongyrchol at godiadau cyflog i filoedd o bobl ledled Cymru. 

Mae’r Cyflog Byw yn rhan allweddol o agenda Gwaith Teg Llywodraeth Cymru, ac rydym yn cael ein hariannu gan Lywodraeth Cymru yn ein gwaith. 
Rydym hefyd yn gweithio i gefnogi nodau eraill yr agenda Gwaith Teg.

Ewch i wefan Cyflog Byw Cymru

Yr Economi Sylfaenol

Yr Economi Sylfaenol yw’r rhan o’n heconomi sy’n hanfodol i’n bywydau – fel gofal iechyd, gofal plant, trafnidiaeth a chyfleustodau. Mae pwysigrwydd y rhan hon o’r economi yn aml wedi cael ei anwybyddu gan wneuthurwyr polisi ac weithiau mae’n cael ei galw’n ‘economi bob dydd’. 

Mae Cynnal Cymru yn cael ei ariannu gan Lywodraeth Cymru i drefnu Rhwydwaith Galluoedd yr Economi Sylfaenol (FECN), ac i ddarparu cymorth i gryfhau Economi Sylfaenol Cymru. 

Gallwch ddysgu mwy am gysyniad yr Economi Sylfaenol a sut mae Cynnal Cymru yn ei gefnogi.

Yr Economi Sylfaenol
Lady writing on paper during a workshop

Ymgynghoriaeth

Mae Cynnal Cymru yn gweithio ar brosiectau tymor byr eraill sy'n gysylltiedig â'n hamcanion elusennol yn y gofod Economi Deg. 
 
Mae’r gwaith hwn wedi cynnwys ymchwil ar sut i fynd i’r afael â chyflogau isel mewn sectorau blaenoriaeth, hyfforddi cynrychiolwyr undebau llafur ar sut i fanteisio ar ddeddfwriaeth newydd i greu canlyniadau gwell i’w haelodau, a phrosiectau eraill sy’n cyfrannu at gymdeithas deg a chyfiawn a gweithredu tuag at leihau tlodi. 
 
Cysylltwch â ni i drafod sut gallwn weithio gyda’n gilydd.

Y Newyddion a’r Digwyddiadau Diweddaraf

Cysylltu â ni

training@cynnalcymru.com

029 2043 1746

Cwestiynau Cyffredin

Cwestiynau Cyffredin

Cofrestrwch i gael ein cylchlythyr

Mae ein cylchlythyr misol yn cynnwys crynodeb o’r newyddion cynaliadwyedd diweddaraf yn ogystal â diweddariadau ar ein cyfleoedd hyfforddi diweddaraf.

Tanysgrifio

Economi Deg archive Read More »

Rydym yn mynd i’r Eisteddfod!

Wrth gyfri lawr i Eisteddfod Genedlaethol 2024 ym Mhontypridd wythnos nesaf, dwi’n llawn cyffro a hiraeth. Nid dathliad o ddiwylliant Cymreig yn unig yw gŵyl eleni; mae fel dod adref, i’r Eisteddfod ac i mi yn bersonol.

Mae’r Eisteddfod wedi bod yn lle arbennig yn fy nghalon erioed. Wrth dyfu i fyny, roedd yn fwy na chystadleuaeth yn unig – roedd yn borth i brofiadau newydd a chyfleoedd dysgu. Fel mynychwr ifanc, darganfyddais weithgareddau gwyddonol ymarferol, ymgysylltu ag elusennau, prifysgolion ac archwilio meysydd newydd o amaethyddiaeth a chadwraeth bywyd gwyllt Cymru i animeiddio a roboteg. Helpodd y profiadau hyn i lunio fy niddordebau ac yn y pen draw arweiniodd fi at lle rydw i heddiw, yn gweithio i Cynnal Cymru.

Bu 68 mlynedd ers i’r Eisteddfod gael ei chynnal diwethaf yn Rhondda Cynon Taf, pan gynhaliwyd yr Eisteddfod fodern gyntaf cael ei chynnal yn Aberdâr yn 1956.

Yn aml nid yw Pontypridd, un o gyn-ganolfannau diwydiannol glo a haearn y tri chwm, yn cael y gydnabyddiaeth y mae’n ei haeddu am ei chymuned a’i diwylliant Cymraeg bywiog. Drwy ddod ag un o wyliau mwyaf Ewrop i’r ardal hon, rydym yn tynnu sylw at gymuned sy’n wirioneddol haeddu hyn.

Nid dathlu ein gorffennol yn unig yw nod yr Eisteddfod; mae hefyd yn ymwneud â siapio ein dyfodol. Disgwyliwyd dros 160,000 o ymwelwyr, mae’n rhoi cyfle i’n sefydliad ymgysylltu â phobl o bob cwr o Gymru.

Mae ein presenoldeb yn yr Eisteddfod yn ymwneud â mwy na dim ond arddangos yr hyn a wnawn. Mae’n ymwneud â gwneud cynaliadwyedd yn hygyrch i bawb, waeth beth fo’u hoedran, cefndir neu amgylchiadau. Mae’r sectorau cynaliadwyedd ac amgylcheddol, nid yn unig ymhlith y lleiaf amrywiol o ran hil yn y DU, ond maen nhw hefyd yn cael ei ddominyddu gan unigolion o gefndiroedd dosbarth canol. Rydym am ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf o hyrwyddwyr amgylcheddol Cymru, yn union fel y cefais fy ysbrydoli flynyddoedd yn ôl.

Mae Cymru wedi bod ar flaen y gad o ran camau gweithredu a pholisïau cynaliadwy yn y DU a thu hwnt. Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 yn enghraifft wych o ymagwedd arloesol Cymru at gynaliadwyedd. Mae’r ddeddfwriaeth flaengar hon yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus ystyried effaith hirdymor eu penderfyniadau, gweithio’n well gyda phobl a chymunedau, a mabwysiadu dull mwy cydgysylltiedig o fynd i’r afael â phroblemau parhaus megis tlodi, anghydraddoldebau iechyd, a newid hinsawdd. Roedd Cymru hefyd yn un o’r gwledydd cyntaf yn y byd i ddatgan argyfwng hinsawdd yn 2019 ac mae wedi gosod targedau uchelgeisiol ar gyfer ynni adnewyddadwy a lleihau gwastraff. Ein nod yw dathlu’r llwyddiannau hyn ac annog hyd yn oed mwy o bobl i ymuno â thaith gynaliadwyedd Cymru.

Mae’r Eisteddfod yn ymgorffori ysbryd y Cymry – cynhwysol, blaengar, a chysylltiad dwfn â’i gwreiddiau. Mae’n dathlu ein hiaith a’n traddodiadau a’n cysylltiadau â diwylliannau ar draws y byd. Fel elusen gynaliadwyedd, hoffwn weld ein cyfranogiad fel cyfle i blethu ymwybyddiaeth amgylcheddol i mewn i frethyn diwylliant Cymru. Trwy fynychu’r Eisteddfod, nid dim ond cymryd rhan mewn gŵyl; rydym yn buddsoddi yn nyfodol Cymru.

Mae angen creu cyfleoedd i bobl ifanc na fyddent o bosib yn gallu cael mynediad i fyd gwaith cynaliadwyedd a gwaith amgylcheddol fel arall. Ac mae gofalu am ein planed yn rhan annatod o ofalu am ein diwylliant a’n cymunedau Cymraeg.

Rydym yn eich gwahodd i ymuno â ni ar Ddydd Llun 5ed a ddydd Mawrth 6ed o Awst yn Hwb y Sector Gwirfoddol. Dewch i ddarganfod sut mae cynaliadwyedd a’r amgylchedd yn cydblethu â diwylliant Cymru, a’n helpu i adeiladu dyfodol gwyrddach, mwy cynhwysol i Gymru.

Alys Reid Bacon yw’r Swyddog Cymorth Cyflog Byw ac AD. Alys is passionate about sustainability and is currently working on her PhD in Biological Sciences, titled, “The influence of genotype, environment management factors on yield development, grain filling grain quality in oats.”

Rydym yn mynd i’r Eisteddfod! Read More »

Community Care Collaborative: Trawsnewid Gofal Sylfaenol yn Wrecsam

Mae’r Community Care Collaborative (CCC) yn Gwmni Buddiannau Cymunedol ac yn darparu gofal iechyd arloesol ac integredig yng Nghymru.

Wedi’i sefydlu gan y Dr. Karen Sankey yn 2018, ac ar ȏl sylweddoli bod y model gyfredol yn ddiffygiol ar sawl lefel, roedd CCC wedi datblygu gweledigaeth glir iawn parthed â gofal sylfaenol.

Drwy ymchwil a phrofi, darganfuwyd bod cleifion, yn aml, yn mynd at y meddyg gyda phroblem sydd wedi codi oherwydd problem gymdeithasol neu iechyd meddwl, problemau nad yw Meddygon Teulu yn gymwys i ddelio â nhw yn y ffordd orau.

Yn ychwanegol at hyn, credir bod y nifer o gleifion y disgwylir i Feddyg Teulu weld mewn diwrnod, yn ychwanegol at eu dyletswyddau eraill megis dosbarthu meddyginiaethau, yn gwneud darparu gwasanaeth digonol i bob unigolyn yn amhosib.

Fel y mae datganiad cenhadaeth y sefydliad yn dweud, yr ateb i’r broblem yw dull sy’n darparu “model iechyd, gofal cymdeithasol a llesiant amgen ble y mae Meddygon Teulu (meddygon) yn gallu canolbwyntio ar roi gofal meddygol, a ble, drwy gydweithio ar lefel gymunedol gydag asiantaethau eraill a’r cleifion eu hunain, mae anghenion cymdeithasol ac emosiynol cleifion yn derbyn blaenoriaeth sy’n gyfartal â’u anghenion meddygol”.

“I mi roedd y Gronfa Her yn ymwneud â gwneud pethau mewn ffordd wahanol, a chymryd y cyfle i roi tro arni, i weld os y byddai’n gweithio neu beidio”.

Cyn derbyn grant y Gronfa Her, roedd CCC eisoes wedi ennill contractau i dreialu’r model hwn mewn tri phractis yn Wrecsam, ac wedi cael caniatâd i gymryd gofal o’i bractis cyntaf ym mis Medi 2019, gyda’r ail a’r trydydd yn dilyn yn Ionawr ac Ebrill 2020.

Serch hynny, mae derbyn grant y Gronfa Her wedi bod yn hanfodol i alluogi CCC ddatblygu ei syniadau ymhellach ac i sefydlu a recriwtio yn llwyddiannus mewn nifer helaeth o wahanol feysydd ym myd iechyd a gofal cymdeithasol dros y 12 mis diwethaf.

Dywedodd Alison Hil, o Capacity Lab, a oedd wedi helpu dod â’r model yn fyw, “I mi roedd y Gronfa Her yn ymwneud â gwneud pethau mewn ffordd wahanol, a chymryd y cyfle i roi tro arni, i weld os y byddai’n gweithio neu beidio”

Yn y lle cyntaf roedd CCC wedi recriwtio tîm llesiant emosiynol parhaol sydd â phresenoldeb yn y tri phractis, a sy’n anelu at fod yn bwynt cyswllt cyntaf i’r cleifion hynny sydd angen cefnogaeth llesiant arnynt yn syth ar ȏl bwcio apwyntiad.

Yn yr achosion hyn, yr hyn sy’n digwydd, yn gyffredinol, yw bod cleifion yn cael eu hatgyfeirio at sefydliadau iechyd meddwl eraill ac yn gallu bownsio yn ȏl, felly un o brif flaenoriaethau’r tîm yw cwtogi ar atgyfeirio pellach drwy gynnig gwasanaethau mewnol, megis grwpiau cymorth, adolygu meddyginiaethau, asesu’r cof a seicotherapi.

Mae’r mudiad wedi gweld bod defnyddio’r model hwn yn unig wedi cwtogi ar atgyfeirio ymlaen o 57% o’i gymharu â’r cyfnod gwerthuso blaenorol (Ebrill – Medi 2019).

Mae hyn yn golygu bod cleifion nid yn unig yn derbyn ymateb mwy addas, a chyflym, ond bod yr arbedion arian i’r gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol eraill yn debygol o fod yn sylweddol. Roedd gwerthusiad effaith cymdeithasol Tîm Llesiant Emosiynol CCC wedi darganfod ei fod, yn ei 12 mis cyntaf hyd at Dachwedd 2020, wedi darparu gwerth cymdeithasol o fwy nag £1 miliwn, sy’n golygu enillion cymdeithasol ar fuddsoddiad o 6.42:1.

Yn bwysicach fyth i’r rhai hynny sy’n ymwneud â’r cynllun yw’r ffaith bod 33% o’r bobl a gefnogir gan y model (y gofynnwyd iddynt am adborth) wedi dweud y byddant, o bosibl, wedi gwneud i ffwrdd â’u hunain, gan ddangos unwath eto yr effaith gadarnhaol y mae’r model yn ei gael.

Er mwyn cefnogi’r broses atgyfeirio, mae CCC yn cydnabod bod staff y ddesg flaen yn chwarae rȏl hanfodol ym mhroses y claf, gan taw nhw sy’n ymateb yn gyntaf i alwadau, felly roedd wedi buddsoddi mewn hyfforddiant i’w datblygu i fod yn ‘Llyw-wyr Gofal’. Erbyn hyn, mae gan y bobl sy’n gwneud y gwaith yma yr wybodaeth i ymateb i anghenion claf unigol a’u hatgyfeirio at y tîm priodol, yn hytrach nag eu hatgyfeirio yn syth at y Meddyg Teulu.

Oherwydd y galw mawr yn ystod Covid-19, ac ansefydlogrwydd system sydd wedi bod yn ei le am flynyddoedd, mae’r system bwcio yn faes llafur y mae CCC yn dal i weithio arno er mwyn ei wneud mor effeithiol â phosib drwy brofi ac arbrofi parhaus.

Dywedodd Alison, “Roeddwn wedi dechrau gydag eConsult (Lite), ond nid oedd wedi gweithio i ni, felly roeddwn wedi’i newid a’i addasu… mae’n gwella, ond mae hyn yn un o’r pethau nad ydynt wedi ei gael yn iawn hyd yn hyn, ac mae angen i ni weithio’n ddyfal ar y mater”.

Er gwaethaf y rhwystrau a achosir gan y pandemig, mae CCC yn falch iawn o’i gynnydd yn ystod y flwyddyn, er bod meysydd sydd dal angen gwaith arnynt, yn enwedig o ran recriwtio Meddygon Teulu cyflogedig llawn amser.

Er bod CCC wedi llwyddo i gyflogi ambell feddyg rhan-amser, mae Alison yn esbonio taw’r rhwystr enfawr y mae gofal sylfaenol yn ei wynebu yw bod llawer o Feddygon Teulu yn gweithio fel meddyg dros-dro, neu locwm, sefyllfa y mae’n dweud sydd, “o safbwynt cyllidol yn mynd i ddinistrio gofal sylfaenol”.

Wrth iddynt symud tuag at y nod o recriwtio Meddygon Teulu llawn amser ychwanegol yn 2021, mae’r tîm yn hyderus y bydd y model integredig hwn yn profi’n ddeniadol i Feddygon Teulu, gan ei fod yn rhoi iddynt mwy o gyfle i ganolbwyntio ar anghenion meddygol yn unig, ac hefyd i gleifion, gan y byddant yn gallu cael mynediad at ystod llawer ehangach o gefnogaeth yn fewnol.

Wrth i CCC yn edrych at y dyfodol, bydd yn canolbwyntio ei ymdrechion ar recriwtio Meddygon Teulu llawn amser cyflogedig ac adeiladu partneriaethau y tu mewn i Gymuned Ymarfer FECF Llywodraeth Cymru, yn ogystal â gyda mudiadau eraill sy’n gallu helpu atgynhyrchu’r model hwn ar draws Cymru.

Community Care Collaborative: Trawsnewid Gofal Sylfaenol yn Wrecsam Read More »

Scroll to Top