Cymdeithas deg a chyfiawn

Gwneud y pethau bychain ar Ddydd Gŵyl Dewi

Eleni, ar Ddydd Gŵyl Dewi, ‘rydym yn gofyn i sefydliadau ar draws Cymru ystyried y pethau bychain y gallant wneud i sicrhau nad oes rhaid i unrhywun yng Nghymru weithio am lai na’r Cyflog Byw go iawn, boed hynny’n cynnwys deall sut mae bod yn gyflogwr Cyflog Byw achrededig, ceisio annog sefydliadau eraill i ystyried y Cyflog Byw go iawn neu ein helpu ni i rannu negeseuon cadarnhaol am y gwahaniaeth y mae talu’r Cyflog Byw go iawn yn gallu’i wneud.

Y Cyflog Byw go iawn yw’r unig raddfa gyflog yn y DU a delir, yn wirfoddol, gan 7,000 o fusnesau sy’n credu bod eu staff yn haeddu ennill cyflog sy’n cwrdd â’u hanghenion beunyddiol – megis y siopa wythnosol, neu ymweliad annisgwyl at y deintydd. Yng Nghymru, mae 278 o gyflogwyr Cyflog Byw achrededig, a dros 11,428 o gyflogai Cymru wedi derbyn codiad cyflog oherwydd bod eu cyflogwyr wedi’u hachredu. Ar lefel y DU, mae’r Cyflog Byw go iawn yn cael cefnogaeth trawsbleidiol.

Er gwaetha’r heriau aruthrol a welwyd yn ystod y flwyddyn a aeth heibio, ‘rydym yn dal i weld momentwm parhaus o gwmpas y Cyflog Byw Go Iawn yng Nghymru. Yn 2020, roedd 55 cyflogwr ar draws holl sectorau a diwydiannau Cymru wedi cymryd y cam o achredu fel cyflogwyr Cyflog Byw, (o gymharu â 56 yn 2019). Drwy weithredu yn unigol, roedd y cyflogwyr hyn wedi codi cyfanswm o 4,300 o weithwyr i lefel Cyflog Byw go iawn.

Yn ȏl y TUC, mae bron chwarter o holl weithwyr Cymru yn derbyn tâl sy’n is na’r Cyflog Byw go iawn. Mewn ambell i etholaeth yng Nghymru mae’r ffigwr yn 1 o bob 3.

Yn ȏl y ddogfen ganlynol ddiweddar, sef y Joseph Rowntree Foundation Briefing, darganfuwyd bod 4 o bob 10 aelwyd sy’n wynebu tlodi yng Nghymru yn cynnwys gweithiwr llawn-amser ac, yn aml, mae dros hanner o’r aelwydydd yma yn cynnwys aelod sy’n gweithio; mae hyn yn dangos yn glir tra bod cyflogaeth yn lleihau’r risg o dlodi, yn aml nid yw’n ddigonol i alluogi’r unigolyn i ddianc rhagddo.
Mae talu’r Cyflog Byw go iawn yn cynnig llwybr i bobl ddianc o dlodi, ac yn golygu bod ganddynt mwy o arian i’w wario yn eu heconomïau lleol, ac ar y pethau hynny sydd o bwys iddynt.

Felly, wrth i ni ddechrau cynllunio’n ffordd allan o COVID, a sicrhau ein bod yn fwy gwydn yn y dyfodol, ‘rydym yn annog pob cyflogwr i ystyried pa bethau bychain y gallant wneud er mwyn gwella’r sefyllfa. Pa gam cadarnhaol gallwch chi gymryd heddiw? Mae dod yn gyflogwr Cyflog Byw go iawn yn gam bach sy’n gallu golygu newidiadau mawr i’ch gweithwyr, eich sefydliad a’ch cymuned.

Cynnal Cymru yw corff achredu’r Cyflog Byw go iawn yng Nghymru ac ‘rydym yma i’ch helpu chi drwy’r broses achredu. Cysylltwch â ni, ymunwch â’r mudiad, gwnewch y pethau bychain.

Dymunwn Ddydd Gŵyl Dewi hapus i bawb. Diolch yn fawr!

Mae’r holl ffigyrau yn seiliedig ar y data a oedd ar gael ar Chwefror 1 2021.

Gwneud y pethau bychain yng Nghaerdydd ar Ddydd Gŵyl Dewi

Eleni, ar Ddydd Gŵyl Dewi, ‘rydym yn gofyn i sefydliadau ar draws Caerdydd ystyried y pethau bychain y gallant wneud i sicrhau nad oes rhaid i unrhywun yng Nghymru weithio am lai na’r Cyflog Byw go iawn, boed hynny’n cynnwys deall sut mae bod yn gyflogwr Cyflog Byw achrededig, ceisio annog sefydliadau eraill i ystyried y Cyflog Byw go iawn neu ein helpu ni i rannu negeseuon cadarnhaol am y gwahaniaeth y mae talu’r Cyflog Byw go iawn yn gallu’i wneud.

Cyngor Caerdydd yw’r unig gyngor achrededig fel Cyflogwr Cyflog Byw yng Nghymru. Mae’r cyngor a phartneriaid yn hyrwyddo Caerdydd fel Dinas Gyflog Byw sy’n cael effaith cadarnhaol ar y Ddinas a’i gweithwyr. O Chwefror 1af 2021 ymlaen, mae 45% o gyflogwyr achrededig yng Nghymru yn dod o Gaerdydd ac mae cyflogwyr Caerdydd wedi cyfrannu at 69% o godiadau cyflog oherwydd achrediad. Mae ymchwil diweddar gan Brifysgol Caerdydd wedi dangos bod 124 cyflogwr yn achredu yng Nghaerdydd wedi arwain at 7,735 o weithwyr yn derbyn codiad cyflog sy wedi ychwanegu dros £32m at yr economi lleol o fewn 8 mlynedd.

Er mwyn clywed mwy am fuddion achredu fel Cyflogwr Cyflog Byw gwyliwch ar y fideo.

Dyma oedd gan y Cynghorydd Huw Thomas, Arweinydd Cyngor Caerdydd i’w ddweud:

“Mae’r pethau hynny sy’n ymddangos yn rhai bychain wir yn gallu gwneud gwahaniaeth mawr, a dw i’n deall yr effaith sylweddol y mae talu’r Cyflog Byw go iawn wedi cael ar fywydau ein staff ni. ‘Rydym yn falch i gefnogi sefydliadau ar draws y ddinas, i’w galluogi i wneud yr un peth ar ran eu cyflogai hwythau ac, ar Ddydd Gŵyl Dewi eleni, byddwn yn annog unrhyw fusnes sydd â diddordeb mewn talu’r Cyflog Byw go iawn i gysylltu â ni, a dysgu mwy am y cynllun”.


Mae Cyngor Caerdydd yn deall bod y buddion ehangach o’r Cyflog Byw go iawn yn gallu fod o fudd i unigolion a chyflogwyr yn ychwanegol a’r ddinas ac maen nhw wedi gwneud ymrwymiad i ad-dalu ffioedd i fusnesau bach a chanolig yng Nghaerdydd trwy’i chynllun cefnogaeth achrediad.

Am fwy o wybodaeth ar y Cyflog Byw yng Nghaerdydd ewch at y wefan.

Hefyd, mae cyngor Caerdydd yn annog cyflogwyr lleol i ddarparu cynlluniau cynilo a benthyciadau cyflogres, yn galluogi eu gweithwyr i arbed arian yn uniongyrchol o’u cyflogau ac os oes angen cynnig credyd fforddiadwy oddi wrth ddarparwr moesegol. Dewch o hyd i fwy o wybodaeth ar wefan Cardiff and Vale Credit Union.

Cynnal Cymru yw corff achredu’r Cyflog Byw go iawn yng Nghymru ac ‘rydym yma i’ch helpu chi drwy’r broses achredu. Cysylltwch â ni, ymunwch â’r mudiad, gwnewch y pethau bychain.

Dymunwn Ddydd Gŵyl Dewi hapus i bawb. Diolch yn fawr!

Community Care Collaborative: Trawsnewid Gofal Sylfaenol yn Wrecsam

Mae’r Community Care Collaborative (CCC) yn Gwmni Buddiannau Cymunedol ac yn darparu gofal iechyd arloesol ac integredig yng Nghymru.

Wedi’i sefydlu gan y Dr. Karen Sankey yn 2018, ac ar ȏl sylweddoli bod y model gyfredol yn ddiffygiol ar sawl lefel, roedd CCC wedi datblygu gweledigaeth glir iawn parthed â gofal sylfaenol.

Drwy ymchwil a phrofi, darganfuwyd bod cleifion, yn aml, yn mynd at y meddyg gyda phroblem sydd wedi codi oherwydd problem gymdeithasol neu iechyd meddwl, problemau nad yw Meddygon Teulu yn gymwys i ddelio â nhw yn y ffordd orau.

Yn ychwanegol at hyn, credir bod y nifer o gleifion y disgwylir i Feddyg Teulu weld mewn diwrnod, yn ychwanegol at eu dyletswyddau eraill megis dosbarthu meddyginiaethau, yn gwneud darparu gwasanaeth digonol i bob unigolyn yn amhosib.

Fel y mae datganiad cenhadaeth y sefydliad yn dweud, yr ateb i’r broblem yw dull sy’n darparu “model iechyd, gofal cymdeithasol a llesiant amgen ble y mae Meddygon Teulu (meddygon) yn gallu canolbwyntio ar roi gofal meddygol, a ble, drwy gydweithio ar lefel gymunedol gydag asiantaethau eraill a’r cleifion eu hunain, mae anghenion cymdeithasol ac emosiynol cleifion yn derbyn blaenoriaeth sy’n gyfartal â’u anghenion meddygol”.

“I mi roedd y Gronfa Her yn ymwneud â gwneud pethau mewn ffordd wahanol, a chymryd y cyfle i roi tro arni, i weld os y byddai’n gweithio neu beidio”.

Cyn derbyn grant y Gronfa Her, roedd CCC eisoes wedi ennill contractau i dreialu’r model hwn mewn tri phractis yn Wrecsam, ac wedi cael caniatâd i gymryd gofal o’i bractis cyntaf ym mis Medi 2019, gyda’r ail a’r trydydd yn dilyn yn Ionawr ac Ebrill 2020.

Serch hynny, mae derbyn grant y Gronfa Her wedi bod yn hanfodol i alluogi CCC ddatblygu ei syniadau ymhellach ac i sefydlu a recriwtio yn llwyddiannus mewn nifer helaeth o wahanol feysydd ym myd iechyd a gofal cymdeithasol dros y 12 mis diwethaf.

Dywedodd Alison Hil, o Capacity Lab, a oedd wedi helpu dod â’r model yn fyw, “I mi roedd y Gronfa Her yn ymwneud â gwneud pethau mewn ffordd wahanol, a chymryd y cyfle i roi tro arni, i weld os y byddai’n gweithio neu beidio”

Yn y lle cyntaf roedd CCC wedi recriwtio tîm llesiant emosiynol parhaol sydd â phresenoldeb yn y tri phractis, a sy’n anelu at fod yn bwynt cyswllt cyntaf i’r cleifion hynny sydd angen cefnogaeth llesiant arnynt yn syth ar ȏl bwcio apwyntiad.

Yn yr achosion hyn, yr hyn sy’n digwydd, yn gyffredinol, yw bod cleifion yn cael eu hatgyfeirio at sefydliadau iechyd meddwl eraill ac yn gallu bownsio yn ȏl, felly un o brif flaenoriaethau’r tîm yw cwtogi ar atgyfeirio pellach drwy gynnig gwasanaethau mewnol, megis grwpiau cymorth, adolygu meddyginiaethau, asesu’r cof a seicotherapi.

Mae’r mudiad wedi gweld bod defnyddio’r model hwn yn unig wedi cwtogi ar atgyfeirio ymlaen o 57% o’i gymharu â’r cyfnod gwerthuso blaenorol (Ebrill – Medi 2019).

Mae hyn yn golygu bod cleifion nid yn unig yn derbyn ymateb mwy addas, a chyflym, ond bod yr arbedion arian i’r gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol eraill yn debygol o fod yn sylweddol. Roedd gwerthusiad effaith cymdeithasol Tîm Llesiant Emosiynol CCC wedi darganfod ei fod, yn ei 12 mis cyntaf hyd at Dachwedd 2020, wedi darparu gwerth cymdeithasol o fwy nag £1 miliwn, sy’n golygu enillion cymdeithasol ar fuddsoddiad o 6.42:1.

Yn bwysicach fyth i’r rhai hynny sy’n ymwneud â’r cynllun yw’r ffaith bod 33% o’r bobl a gefnogir gan y model (y gofynnwyd iddynt am adborth) wedi dweud y byddant, o bosibl, wedi gwneud i ffwrdd â’u hunain, gan ddangos unwath eto yr effaith gadarnhaol y mae’r model yn ei gael.

Er mwyn cefnogi’r broses atgyfeirio, mae CCC yn cydnabod bod staff y ddesg flaen yn chwarae rȏl hanfodol ym mhroses y claf, gan taw nhw sy’n ymateb yn gyntaf i alwadau, felly roedd wedi buddsoddi mewn hyfforddiant i’w datblygu i fod yn ‘Llyw-wyr Gofal’. Erbyn hyn, mae gan y bobl sy’n gwneud y gwaith yma yr wybodaeth i ymateb i anghenion claf unigol a’u hatgyfeirio at y tîm priodol, yn hytrach nag eu hatgyfeirio yn syth at y Meddyg Teulu.

Oherwydd y galw mawr yn ystod Covid-19, ac ansefydlogrwydd system sydd wedi bod yn ei le am flynyddoedd, mae’r system bwcio yn faes llafur y mae CCC yn dal i weithio arno er mwyn ei wneud mor effeithiol â phosib drwy brofi ac arbrofi parhaus.

Dywedodd Alison, “Roeddwn wedi dechrau gydag eConsult (Lite), ond nid oedd wedi gweithio i ni, felly roeddwn wedi’i newid a’i addasu… mae’n gwella, ond mae hyn yn un o’r pethau nad ydynt wedi ei gael yn iawn hyd yn hyn, ac mae angen i ni weithio’n ddyfal ar y mater”.

Er gwaethaf y rhwystrau a achosir gan y pandemig, mae CCC yn falch iawn o’i gynnydd yn ystod y flwyddyn, er bod meysydd sydd dal angen gwaith arnynt, yn enwedig o ran recriwtio Meddygon Teulu cyflogedig llawn amser.

Er bod CCC wedi llwyddo i gyflogi ambell feddyg rhan-amser, mae Alison yn esbonio taw’r rhwystr enfawr y mae gofal sylfaenol yn ei wynebu yw bod llawer o Feddygon Teulu yn gweithio fel meddyg dros-dro, neu locwm, sefyllfa y mae’n dweud sydd, “o safbwynt cyllidol yn mynd i ddinistrio gofal sylfaenol”.

Wrth iddynt symud tuag at y nod o recriwtio Meddygon Teulu llawn amser ychwanegol yn 2021, mae’r tîm yn hyderus y bydd y model integredig hwn yn profi’n ddeniadol i Feddygon Teulu, gan ei fod yn rhoi iddynt mwy o gyfle i ganolbwyntio ar anghenion meddygol yn unig, ac hefyd i gleifion, gan y byddant yn gallu cael mynediad at ystod llawer ehangach o gefnogaeth yn fewnol.

Wrth i CCC yn edrych at y dyfodol, bydd yn canolbwyntio ei ymdrechion ar recriwtio Meddygon Teulu llawn amser cyflogedig ac adeiladu partneriaethau y tu mewn i Gymuned Ymarfer FECF Llywodraeth Cymru, yn ogystal â gyda mudiadau eraill sy’n gallu helpu atgynhyrchu’r model hwn ar draws Cymru.

Scroll to Top